Leki nie działają u chorych, którzy ich nie biorą!

Działania na rzecz poprawy współpracy lekarza z pacjentem w leczeniu chorób przewlekłych (compliance)

Uznając problem współpracy lekarza z pacjentem w leczeniu chorób przewlekłych za niezwykle ważny Fundacja związała z tym tematem VI edycję konkursu na granty naukowe (2007 r.). Ostatecznie z nadesłanych na konkurs projektów wybrano dwa, których realizacja jest finansowana ze środków Fundacji. Jednak przebieg konkursu utwierdził Zarząd Fundacji w przekonaniu, że Fundacja powinna podjąć się roli propagatora dobrej współpracy z pacjentem wśród lekarzy i farmaceutów.

Fundacja w 2008 r. podjęła szereg działań w tym kierunku, adresowanych do lekarzy, takich jak: wydanie poświęconego compliance suplementu do „Medycyny po Dyplomie” w nakładzie 30 tys. egzemplarzy, przekazanego lekarzom bezpłatnie, uruchomienie na stronie internetowej Fundacji specjalnej podstrony z ankietą i konkursem adresowanym do lekarzy compliance, udział Fundacji w zjazdach i konferencjach naukowych z materiałami informacyjnymi o compliance i organizowanie sesji naukowych na ten temat (Top Medical Trends, Zjazd TIP, II Międzynarodowa Konferencja Studentów i Młodych Lekarzy) spotkania z dziennikarzami, a także podjęcie wspólnych działań celem dotarcia z problemem dobrej współpracy lekarza z pacjentem do jak najszerszego kręgu odbiorców.

Fundacja promotorem idei compliance

W środowisku specjalistów zjawisko braku systematyczności w zażywaniu leków przez chorych zgodnie ze wskazaniami funkcjonuje pod anglojęzycznymi terminami compliance lub adherence.

W przypadku chorych przewlekle zażywających leki w domu adherence jest stosunkowo niska, a cena, jaką za to płaci społeczeństwo bardzo wysoka – koszty źle leczonej choroby (hospitalizacja, inwalidztwo, zgony), obniżenie jakości życia, straty w produkcji z powodu absencji chorobowej pracownika, itp. Dowiedziono, że aż 64% przyjęć do szpitala z powodu niewydolności serca wynika z braku systematycznego leczenia. Według szacunków, tylko w Stanach Zjednoczonych straty z tytułu nieprzestrzegania przez pacjentów wskazówek lekarskich sięgają rocznie aż 100 mld dolarów.

Dyskutowaliśmy na ten temat często w czasie spotkań z członkami Rady Naukowej Fundacji, którą tworzą wybitni specjaliści, naukowcy z rożnych dziedzin medycyny i farmacji i zastanawialiśmy się, co Fundacja mogłaby zrobić dla poprawy adherence. Tak powstał pomysł poświęcenia w 2007 r. szóstej edycji konkursu na granty naukowe właśnie temu problemowi. Z nadesłanych projektów wybraliśmy dwa, autorstwa prof. Ewy Sewerynek z Zakładu Metabolizmu Kostnego na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi oraz dr. hab. Przemysława Kardasa z Pierwszego Zakładu Medycyny Rodzinnej na tej samej uczelni.

Co mówią laureaci? Z czego wynika nieprzestrzeganie przez pacjentów zaleceń lekarskich? Zdaniem prof. E. Sewerynek chorzy mogą czuć się czasami niewystarczająco zmotywowani. Choćby dlatego, że podczas pierwszej wizyty lekarz nie wytłumaczył w wystarczający sposób, na czym dokładnie polega choroba, dlaczego należy przyjmować lek i jakie mogą być skutki zaniechania tego. Dr P. Kardas, na podstawie swoich obserwacji dodał, że pacjenci rezygnują z leczenia, ponieważ nie są przekonani o trafności jego wyboru. Odstrasza ich treść ulotki informująca o efektach ubocznych. A czasami na przeszkodzie w kontynuowaniu terapii staje też brak pieniędzy lub zwykłe zapominalstwo.

Dr Bożenna A. Skalińska

wiceprezes Zarządu Naukowej Fundacji Polpharmy