Temat VI edycji konkursu Fundacji

Temat VI edycji konkursu Fundacji: „Problem współpracy z pacjentem w leczeniu oraz w profilaktyce chorób przewlekłych: występowanie, ocena, propozycje poprawy”.

Kierownik projektu:

prof. dr hab. med. Ewa Sewerynek

Zakład Metabolizmu Kostnego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Tytuł projektu – Ocena przestrzegania zaleceń lekarskich (adherence) w leczeniu osteoporozy – określenie czynników mogących wpływać na brak ciągłości i systematyczności terapii.

Wykazano, iż ponad 50% pacjentów leczonych z powodu chorób przewlekłych, włączając osteoporozę, przerywa terapię w ciągu pierwszego roku jej stosowania. Problem ten narasta z czasem trwania obserwacji, przy czym największy odsetek pacjentów przerywa leczenie w ciągu pierwszych 3 miesięcy. Ponadto, stwierdzono, iż 13% pacjentów z osteoporozą w ogóle nie rozpoczyna leczenia. Przekłada się to na efektywność leczenia. W wyniku nieprawidłowego przestrzegania przez pacjentów wprowadzonej terapii osteoporozy zmniejsza się stopień poprawy gęstości mineralnej kości, jakość życia i dochodzi do wzrostu ryzyka złamań.

Momentami krytycznymi decydującymi o przerwaniu leczenia są objawy uboczne związane z terapią, brak możliwości ciągłego kontaktu z lekarzem prowadzącym, brak subiektywnej poprawy klinicznej oraz błędy monitorowania. Istotną rolę przypisuje się częstości podawania leku. Rzadziej stosowane dawki i łatwy sposób podawania wydłużają okres przyjmowania leku. Istotną rolę odgrywają względy emocjonalne, wiara pacjenta w konieczność leczenia i współodpowiedzialność za proces terapeutyczny.

Nie wszyscy pacjenci leczeni z powodu osteoporozy kontynuują zalecone leczenie preparatami wapnia i witaminy D a przede wszystkim preparatem o działaniu antyresorcyjnym. Jest to grupa bardzo często wymagająca podawania dodatkowych leków ze względu na towarzyszące schorzenia.

Celem proponowanego badania jest ocena stopnia przestrzegania terapii przez pacjentki z osteoporozą przyjmujące preparatem alendronian 70 raz w tygodniu. Im dłużej trwa terapia tym większy jest odsetek pacjentów ją przerywających. Wymaga to poznania przyczyn oraz wypracowania zasad współpracy pomiędzy prowadzącym lekarzem a pacjentem. Efektem końcowym jest lepsze przestrzeganie zaleconych zasad postępowania terapeutycznego co może odnieść wymierny skutek w postaci poprawy stanu klinicznego.

Istotnym elementem pracy jest wykazanie która z form motywacji (edukacja, opieka pielęgniarska + kontakt telefoniczny, czy znajomość badań biochemicznych) może wpływać na poprawę systematyczności i wytrwałości leczenia. W pracy zostanie określona rola czynników socjoekonomicznych (wiek, wykształcenie, status finansowy i społeczny) w procesie edukacji pacjentek. 

prof. Ewa Sewerynek

Kierownik projektu – dr n. med. Przemysław Kardas,

I Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Tytuł projektu – Wpływ kompleksowej STRATegii edukacyjno-behawioralnej na przestrzeganie zaleceń terapeutycznych podczas leczenia hipolipemizującego statynami w warunkach opieki zdrowotnej.

Motywacja pacjentów do podejmowania i kontynuacji leczenia jest wysoka jedynie wówczas, gdy choroba ma uciążliwe objawy. W wielu schorzeniach przewlekłych chory nie odczuwa jednak doraźnie żadnych dolegliwości. Takie asymptomatyczne schorzenia nie motywują, więc pacjenta do podejmowania żadnych działań zdrowotnych, w tym również do leczenia. W efekcie średnio, co drugi pacjent popełnia błędy w przyjmowaniu przepisanych leków, a znaczna część po prostu przerywa leczenie. Tymczasem choroba nieleczona postępuje, i z czasem prowadzi do powikłań.

Klasycznym przykładem takiej bezobjawowej choroby jest hiperlipidemia, czyli podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Przez wiele lat choroba ta nie daje o sobie znać, a o jej istnieniu dowodzą jedynie wyniki badań laboratoryjnych. W jej wyniku cały czas toczy się jednak proces miażdżycowy, który na koniec ujawnia się pod postacią zawału, udaru czy niedokrwienia kończyn dolnych.

Biorąc pod uwagę fakt, że wśród przyczyn zgonów Polaków pierwsze miejsce wiodą od lat zgony sercowe, do których w prostej linii wiedzie podwyższony poziom cholesterolu, znalezienie klucza do zwiększenia motywacji pacjentów do systematycznego przyjmowania leków obniżających stężenie cholesterolu jest wymogiem chwili.

Takie właśnie zadanie ma na celu program naukowy STRATuS (Wpływ kompleksowej STRATegii edukacyjno-behawioralnej na przestrzeganie zaleceń terapeutycznych podczas leczenia hipolipemicznego Statynami w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej). W pierwszym etapie tego projektu, za pomocą odpowiednio skonstruowanego badania ankietowego poznane zostaną poglądy i zachowania pacjentów przyjmujących leki obniżające stężenie cholesterolu. Na tej podstawie przygotowane zostaną następnie materiały, zawierające informacje o tym co najsilniej motywuje pacjentów do systematycznego leczenia. W drugim etapie projektu materiały te, w połączeniu z technikami psychologicznymi sprzyjającymi systematyczności przyjmowania leku, zostaną wykorzystane do stworzenia kompleksowej strategii poprawy przestrzegania przez pacjentów systematyczności przyjmowania leków obniżających stężenie cholesterolu. Strategia ta zostanie następnie przetestowana w praktyce. W razie jej powodzenia będzie mogła zostać zastosowana na szerszą skalę, i to nie tylko podczas leczenia środkami obniżającymi stężenie cholesterolu. Coraz więcej Polaków przyjmuje bowiem jakieś leki, a przestrzeganie zaleceń terapeutycznych jest warunkiem powodzenia prowadzonej przez nich terapii.

dr hab. med. Przemysław Kardas