Powrót

Laureaci XVII edycji konkursu grantowego

Podobnie jak w latach ubiegłych, w 2018 roku Fundacja zachęcała naukowców do składania na konkurs projektów aplikacyjnych czyli takich, których wyniki w stosunkowo niedługim czasie można wykorzystać w praktyce.

Tematem konkursu był:

Modyfikacje epigenetyczne w chorobach u ludzi

Rada Naukowa Fundacji na posiedzeniu 9 października, na podstawie recenzji i oceny własnej ustaliła listę rankingową projektów i przedstawiła ją zarządowi Fundacji. Na tej podstawie zarząd zdecydował, że granty w XVII edycji konkursu otrzymają:

Prof. dr hab. Marek Niedoszytko, Klinika Alergologii, Katedra Pneumonologii i Alergologii, Gdański Uniwersytet Medyczny

Prof. Marek Niedoszytko
Gdański Uniwersytet Medyczny, Klinika Alergologii, Katedra Pneumonologii i Alergologii

Temat projektu badawczego: "Badanie znaczenia procesów epigenetycznych w patogenezie mastocytozy nadzieją na znalezienie nowych możliwości terapeutycznych”.

Wartość grantu: 549 840 PLN

Opis projektu: 

Mastocytoza jest chorobą wywołaną rozrostem komórek tucznych (mastocytów). Objawy choroby związane są w uporczywymi zmianami skórnymi (pokrzywką barwnikową), ciężkimi reakcjami anafilaktycznymi i licznymi objawami związanymi z uwalnianiem mediatorów tych komórek, osteoporozą, objawami hematologicznymi związanymi z niewydolnością narządów naciekanych przez zmienione komórki jak szpik, wątroba, śledziona. Choroba leczona jest przez lekarzy alergologów, dermatologów i hematologów. Jak dotychczas nie wiemy dlaczego choruje na nią coraz więcej osób. U większości z nich dochodzi do mutacji w genie kinazy tyrozynowej i innych genach związanych z rozwojem komórek tucznych. W ostatnich latach opisywane jest oddziaływanie środowiska z naszym genomem za pomocą tzw. mechanizmów epigenetycznych, które wpływają na regulację funkcji genów, zaburzenia ich naprawy, powodowanie niestabilności genomu. Dotychczas mamy mało danych w tym zakresie u chorych na mastocytozę.

Celem projektu jest odpowiedź na następujące pytania:

  1. Czy u chorych na mastocytozę istnieje związek pomiędzy zmianami epigenetycznymi i objawami choroby. Czy istnieją markery epigenetyczne choroby?
  2. Czy istnieje związek zmian epigenetycznych z odpowiedzią na stosowane dotychczas leki?
  3. Czy możliwym jest zastosowanie leków wpływających na procesy epigenetyczne w leczeniu mastocytozy.

Odpowiedź na dwa pierwsze pytania umożliwią badania prowadzone będą u chorych na mastocytozę, które pozwolą zbadać zmiany epigenetyczne, związek z odpowiedzią na leki i ewentualne zmiany epigenetyczne. Badania na liniach komórkowych pozwolą na ocenę odpowiedzi mastocytów na związki będące potencjalnymi lekami wpływającymi na procesy epigenetyczne.

Spodziewamy się, że w wyniku badania określone zostaną zmiany epigenetyczne u chorych na mastocytozę w korelacji z czynnikami środowiskowymi takimi jak: palenie papierosów, zaburzenia odżywiania, stosowana dieta, współwystępowanie alergii, narażenie na polichlorowane bifenole, zaburzenia hormonalne. Wyniki tych badań mogą pozwolić na identyfikację markerów epigenetycznych choroby. Ostatecznie zbadana zostanie możliwość zastosowania leków wpływających na procesy epigenetyczne w leczeniu mastocytozy

Prof. dr hab. Tomasz Sarnowski, IBB PAN Zakład Biosyntezy Białka, Warszawa

Prof. Tomasz Sarnowski
IBB PAN Zakład Biosyntezy Białka, Warszawa

Temat projektu badawczego : „Identyfikacja epigenetycznych mechanizmów regulujących ekspresję kluczowych supresorów nowotworzenia w jasnokomórkowym raku nerki”.

Wartość grantu: 599 000 PLN

 Opis projektu: 

Jasnokomórkowy rak nerki (ccRCC, ang. clear cell renal cell carcinoma) jest jedną z bardzo agresywnych chorób nowotworowych, których przyczyna nie została jeszcze w pełni poznana. W związku z dużą opornością na leczenie, skutkującą wysoką śmiertelnością, konieczne jest opracowanie nowych, skuteczniejszych terapii celowanych w oparciu o badania mechanizmów nowotworzenia w ccRCC. W ccRCC obserwuje się zaburzenia metabolizmu i przeprogramowanie ekspresji genów oraz zmiany epigenetyczne w chromatynie. Za inicjację procesu nowotworzenia w tym typie raka odpowiedzialne są mutacje bądź zmiany epigenetyczne w kilku genach kodujących białka związane z modyfikacjami epigenetycznymi i remodelingiem chromatyny. Białka te tworzą system wpływający na stan dostępności poszczególnych sekwencji DNA dla innych białek związanych z transkrypcją, replikacją, rekombinacją i naprawą.

Mutacje w genach kodujących podjednostki kompleksu remodelującego chromatynę SWI/SNF bądź epigenetyczne wyciszenie ich ekspresji stwierdzono w różnych typach nowotworów. Przeprowadzone przez nas badania wstępne wykazały, że ccRCC charakteryzuje się zaburzeniem ekspresji genów kodujących supresory nowotworzenia- podjednostki kompleksu remodelującego chromatynę typu SWI/SNF. Nasze wcześniejsze badania nad udziałem podjednostki rdzeniowej INI1 kompleksu SWI/SNF w ccRCC wykazały, że za zaburzenie ekspresji tych genów mogą odpowiadać mechanizmy inne niż tylko, stwierdzone w literaturze, mutacje.

Celem niniejszego projektu jest poznanie mechanizmów odpowiedzialnych za kontrolę ekspresji genów kodujących podjednostki kompleksu SWI/SNF. Przeprowadzimy szczegółową analizę zmian epigentycznych, takich jak modyfikacje histonów, pozycjonowanie nukleosomów i metylacja DNA w loci genów kodujących główne podjednostki kompleksu SWI/SNF, których ekspresja jest zaburzona w ccRCC. Za pomocą zaawansowanych technik biologii molekularnej zbadamy jakie struktury chromatyny wyższego rzędu powstają w obrębie genów kodujących podjednostki kompleksu SWI/SNF w komórkach jasnokomórkowego raka nerki. Spodziewamy się, że analizy te umożliwią wybór inhibitorów różnych maszynerii kontrolujących strukturę chromatyny, które pozwolą na przywrócenie prawidłowej ekspresji podjednostek kompleksu SWI/SNF w jasnokomórkowym raku nerki, co w przyszłości może stanowić podstawę do stworzenia skuteczniejszych niż dotychczasowe, terapii celowanych jasnokomórkowego raka nerki.